Η επιληψία είναι μία νευρολογική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από προδιάθεση του εγκεφάλου να εμφανίζει επαναλαμβανόμενες επιληπτικές κρίσεις. Οι κρίσεις προκαλούνται από παροδικές διαταραχές της ηλεκτρικής δραστηριότητας του εγκεφάλου και μπορεί να εκδηλωθούν με διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα με την περιοχή και τα νευρωνικά δίκτυα που επηρεάζονται.

Μία μεμονωμένη επιληπτική κρίση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένα άτομο πάσχει από επιληψία. Η διάγνωση της επιληψίας γίνεται από Νευρολόγο, μετά από λεπτομερή αξιολόγηση των επεισοδίων, του ιατρικού ιστορικού και των απαραίτητων διαγνωστικών εξετάσεων.

Συμπτώματα και εκδηλώσεις της επιληψίας

Οι επιληπτικές κρίσεις δεν εκδηλώνονται πάντοτε με έντονους σπασμούς. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσουν μόνο μία σύντομη διαταραχή της επαφής με το περιβάλλον, ασυνήθιστες αισθήσεις ή επαναλαμβανόμενες κινήσεις.

Ανάλογα με τον τύπο της κρίσης, τα συμπτώματα της επιληψίας μπορεί να περιλαμβάνουν:

• προσωρινή σύγχυση ή αποπροσανατολισμό
• ξαφνικό «βλέμμα στο κενό» και μειωμένη ανταπόκριση
• απώλεια ή διαταραχή της συνείδησης
• ανεξέλεγκτες κινήσεις ή σπασμούς των χεριών και των ποδιών
• μυϊκή δυσκαμψία ή αιφνίδια απώλεια μυϊκού τόνου
• ασυνήθιστες αισθήσεις, όπως μούδιασμα ή περίεργη οσμή και γεύση
• παροδικές αλλαγές στην όραση ή την ακοή
• αιφνίδιο αίσθημα φόβου, άγχους ή déjà vu
• αυτοματισμούς, όπως επαναλαμβανόμενες κινήσεις του στόματος ή των χεριών
• απώλεια ούρων και, σπανιότερα, κοπράνων κατά τη διάρκεια ορισμένων κρίσεων

Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο της επιληπτικής κρίσης και την περιοχή του εγκεφάλου από την οποία ξεκινά.

Τύποι επιληπτικών κρίσεων

Οι επιληπτικές κρίσεις ταξινομούνται ανάλογα με τον τρόπο και την περιοχή έναρξής τους.

Οι εστιακές κρίσεις ξεκινούν από συγκεκριμένη περιοχή ή δίκτυο του εγκεφάλου και μπορεί να εμφανίζονται με ή χωρίς διαταραχή της συνείδησης.

Οι γενικευμένες κρίσεις αφορούν από την έναρξή τους δίκτυα και στα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου. Σε αυτές περιλαμβάνονται διαφορετικοί τύποι κρίσεων, όπως οι γενικευμένες τονικοκλονικές κρίσεις και οι αφαιρέσεις.

Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις στις οποίες η έναρξη της κρίσης δεν μπορεί αρχικά να προσδιοριστεί με σαφήνεια και χαρακτηρίζεται ως άγνωστης έναρξης.

Αιτίες εμφάνισης της επιληψίας

Η επιληψία μπορεί να σχετίζεται με διαφορετικούς παράγοντες.

Ανάλογα με την περίπτωση, η αιτία μπορεί να είναι:

• γενετική
• δομική βλάβη ή αλλοίωση του εγκεφάλου
• μεταβολική διαταραχή
• λοίμωξη του κεντρικού νευρικού συστήματος
• ανοσολογικός μηχανισμός
• άγνωστη αιτία

Ο εντοπισμός της πιθανής αιτίας είναι σημαντικός τόσο για τη σωστή διάγνωση όσο και για την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.

Διάγνωση της επιληψίας

Η διάγνωση της επιληψίας πραγματοποιείται από Νευρολόγο και βασίζεται κυρίως στην αναλυτική περιγραφή των επεισοδίων και στο ιατρικό ιστορικό.

Η περιγραφή της κρίσης από κάποιο άτομο που ήταν παρόν μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες. Εάν υπάρχει ασφαλής καταγραφή του επεισοδίου σε βίντεο, αυτή μπορεί επίσης να βοηθήσει τον Νευρολόγο στην αξιολόγηση.

Η διερεύνηση μπορεί να περιλαμβάνει:

Ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (ΗΕΓ): Καταγράφει την ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου και μπορεί να βοηθήσει στην ανίχνευση επιληπτικών εκφορτίσεων.

Μαγνητική Τομογραφία Εγκεφάλου (MRI): Χρησιμοποιείται για την αναζήτηση πιθανών δομικών αλλοιώσεων που μπορεί να σχετίζονται με την εμφάνιση επιληπτικών κρίσεων.

Εργαστηριακές εξετάσεις: Μπορεί να ζητηθούν ανάλογα με την κλινική εικόνα, ιδιαίτερα όταν χρειάζεται να αποκλειστούν μεταβολικές ή άλλες αιτίες.

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις ή πιο εξειδικευμένη ηλεκτροεγκεφαλογραφική παρακολούθηση.

Θεραπεία της Επιληψίας

Η θεραπεία της επιληψίας εξατομικεύεται ανάλογα με τον τύπο των επιληπτικών κρίσεων, το επιληπτικό σύνδρομο, την ηλικία, την πιθανή αιτία, άλλες παθήσεις και τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ασθενούς.

Η βασική θεραπευτική προσέγγιση περιλαμβάνει τη χορήγηση κατάλληλων αντιεπιληπτικών φαρμάκων, με στόχο τον αποτελεσματικό έλεγχο των κρίσεων και την ελαχιστοποίηση των ανεπιθύμητων ενεργειών.

Η επιλογή του κατάλληλου φαρμάκου και της δοσολογίας εξαρτάται από τον τύπο των κρίσεων και τα χαρακτηριστικά του κάθε ασθενούς και απαιτεί τακτική παρακολούθηση από Νευρολόγο.

Σε περιπτώσεις όπου οι επιληπτικές κρίσεις δεν ελέγχονται επαρκώς παρά την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, μπορεί να χρειαστεί περαιτέρω εξειδικευμένη διερεύνηση και αξιολόγηση άλλων θεραπευτικών επιλογών.

Παρακολούθηση της επιληψίας

Η αντιμετώπιση της επιληψίας δεν περιορίζεται μόνο στη φαρμακευτική θεραπεία. Η τακτική νευρολογική παρακολούθηση είναι σημαντική για την αξιολόγηση της συχνότητας των κρίσεων, της αποτελεσματικότητας της θεραπείας και πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών.

Παράλληλα, είναι σημαντικό να αναγνωρίζονται παράγοντες που μπορεί να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης κρίσεων, όπως η έλλειψη ύπνου, η παράλειψη της φαρμακευτικής αγωγής και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.

Στόχος της σύγχρονης αντιμετώπισης της επιληψίας είναι ο καλύτερος δυνατός έλεγχος των επιληπτικών κρίσεων, η ασφάλεια του ασθενούς και η διατήρηση μιας όσο το δυνατόν καλύτερης ποιότητας ζωής.