Η κατάθλιψη είναι μια συχνή ψυχική διαταραχή κατά την οποία το άτομο βιώνει επίμονη καταθλιπτική διάθεση, απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης από δραστηριότητες που παλαιότερα ήταν ευχάριστες, μειωμένη ενέργεια, αισθήματα ενοχής ή χαμηλής αυτοεκτίμησης, διαταραχές ύπνου ή όρεξης και δυσκολίες στη συγκέντρωση. Πολύ συχνά συνυπάρχουν και συμπτώματα άγχους.

Όπως και σε άλλα νοσήματα, η κατάθλιψη δεν έχει μία και μοναδική αιτία. Είναι το αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης γενετικών, βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων, οι οποίοι διαφέρουν από άτομο σε άτομο.

Επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι περίπου το 6% του γενικού πληθυσμού πάσχει από κλινικά διαγνωσμένη κατάθλιψη. Οι γυναίκες επηρεάζονται περίπου δύο φορές συχνότερα από τους άνδρες, ενώ η διαταραχή μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία.

Μορφές κατάθλιψης

Ανάλογα με τον μηχανισμό εμφάνισης, η κατάθλιψη διακρίνεται σε:

• Πρωτοπαθή κατάθλιψη, όταν δεν υπάρχει άλλη ιατρική πάθηση που να εξηγεί τα συμπτώματα.
• Δευτεροπαθή κατάθλιψη, όταν εμφανίζεται στο πλαίσιο άλλου νοσήματος, όπως για παράδειγμα στη νόσο του Πάρκινσον ή σε ορισμένες ενδοκρινολογικές ή νευρολογικές διαταραχές.

Ανάλογα με τη σοβαρότητα και την κλινική εικόνα, διακρίνουμε:

• Δυσθυμία: Μια χρόνια, ήπια έως μέτρια μορφή κατάθλιψης που διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα και δημιουργεί στο άτομο ένα μόνιμο αίσθημα μειωμένης ευεξίας και ικανοποίησης από τη ζωή, παρά το ότι συχνά συνεχίζει να λειτουργεί στην καθημερινότητά του.
• Επιλόχεια κατάθλιψη: Εμφανίζεται μετά τον τοκετό και κατά την περίοδο της λοχείας. Η περίοδος αυτή αποτελεί φάση αυξημένου κινδύνου λόγω των έντονων ορμονικών, σωματικών και ψυχοκοινωνικών αλλαγών.
• Ψυχωτική κατάθλιψη: Εκτός από τα καταθλιπτικά συμπτώματα, συνυπάρχουν ψευδαισθήσεις (π.χ. ακουστικές φωνές χωρίς εξωτερικό ερέθισμα) ή/και παραληρητικές ιδέες (σταθερές ψευδείς πεποιθήσεις, όπως έντονα αισθήματα υπερβολικής ενοχής ή αναξιότητας). Πρόκειται για σοβαρή μορφή που συχνά απαιτεί στενή παρακολούθηση ή νοσηλεία.
• Μείζων καταθλιπτική διαταραχή: Η πιο γνωστή μορφή σοβαρής κατάθλιψης, η οποία απαιτεί εξειδικευμένη ψυχιατρική αξιολόγηση και θεραπεία.
• Άτυπη κατάθλιψη: Μορφή που δεν παρουσιάζει τα κλασικά χαρακτηριστικά (π.χ. μπορεί να υπάρχει υπερυπνία και αυξημένη όρεξη αντί αϋπνίας και μειωμένης όρεξης, ή έντονα σωματικά συμπτώματα). 

Αντιμετώπιση της κατάθλιψης

Η κατάθλιψη είναι μια διαταραχή που μπορεί να διαγνωστεί με ακρίβεια και να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά.

Η θεραπευτική προσέγγιση εξατομικεύεται και μπορεί να περιλαμβάνει:

• Ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις, όπως γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία, ατομική ή ομαδική ψυχοθεραπεία
• Φαρμακευτική αγωγή, όταν ενδείκνυται
• Φωτοθεραπεία, σε συγκεκριμένες μορφές κατάθλιψης
• Επαναλαμβανόμενη διακρανιακή μαγνητική διέγερση (rTMS), ως σύγχρονη, μη επεμβατική μέθοδος σε ανθεκτικές μορφές κατάθλιψης

Στόχος της θεραπείας δεν είναι μόνο η ύφεση των συμπτωμάτων, αλλά και η πλήρης αποκατάσταση της λειτουργικότητας, της ποιότητας ζωής και της ψυχικής ευεξίας του ατόμου.