Η σχιζοφρένεια είναι μια σοβαρή αλλά αντιμετωπίσιμη ψυχική διαταραχή που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο σκέφτεται, αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα, εκφράζει τα συναισθήματά του και αλληλεπιδρά με τους άλλους. Παρά τις σημαντικές επιστημονικές εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών, εξακολουθούν να κυκλοφορούν πολλοί μύθοι που δημιουργούν φόβο, προκαταλήψεις και κοινωνικό στίγμα.

Η σωστή ενημέρωση είναι απαραίτητη, καθώς βοηθά τους ασθενείς να αναζητήσουν έγκαιρα βοήθεια και συμβάλλει στη δημιουργία μιας κοινωνίας με περισσότερη κατανόηση και αποδοχή.

Μύθος 1: Η σχιζοφρένεια σημαίνει «διχασμένη προσωπικότητα»

Η πραγματικότητα

Πρόκειται για έναν από τους πιο διαδεδομένους μύθους σχετικά με τη σχιζοφρένεια. Παρότι η λέξη προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «σχίζω» και «φρήν», δεν σημαίνει ότι το άτομο διαθέτει δύο ή περισσότερες προσωπικότητες.

Η σχιζοφρένεια αφορά μια διαταραχή στην οργάνωση της σκέψης, των συναισθημάτων και της αντίληψης της πραγματικότητας. Το άτομο διατηρεί μία προσωπικότητα, αλλά μπορεί να δυσκολεύεται να διακρίνει το πραγματικό από το μη πραγματικό.

Η πάθηση που χαρακτηρίζεται από πολλαπλές ταυτότητες ονομάζεται Διασχιστική Διαταραχή Ταυτότητας (Dissociative Identity Disorder - DID) και αποτελεί εντελώς διαφορετική ψυχιατρική διαταραχή.

Μύθος 2: Τα άτομα με σχιζοφρένεια είναι επικίνδυνα και βίαια

Η πραγματικότητα

Η συντριπτική πλειονότητα των ατόμων με σχιζοφρένεια δεν είναι βίαιη ούτε επικίνδυνη για τους άλλους.

Αντίθετα, οι άνθρωποι που πάσχουν από σχιζοφρένεια είναι συχνότερα θύματα βίας, εκμετάλλευσης και κοινωνικού αποκλεισμού παρά θύτες. Η εικόνα του «επικίνδυνου ψυχικά ασθενούς» έχει ενισχυθεί από ταινίες και μέσα ενημέρωσης που συχνά παρουσιάζουν μια στρεβλή πραγματικότητα.

Όταν παρατηρούνται περιστατικά βίαιης συμπεριφοράς, αυτά συνδέονται συνήθως με:

• μη θεραπευμένη ψύχωση,
• σοβαρή υποτροπή της νόσου,
• κατάχρηση αλκοόλ ή ναρκωτικών ουσιών.

Με την κατάλληλη ψυχιατρική παρακολούθηση και θεραπεία, ο κίνδυνος αυτός μειώνεται σημαντικά και προσεγγίζει εκείνον του γενικού πληθυσμού.

Μύθος 3: Τα άτομα με σχιζοφρένεια πρέπει να ζουν σε ψυχιατρικά ιδρύματα

Η πραγματικότητα

Η εποχή της μόνιμης ιδρυματοποίησης έχει πλέον περάσει.

Σήμερα, χάρη στα σύγχρονα αντιψυχωσικά φάρμακα, την ψυχοθεραπεία και τις δομές κοινοτικής ψυχικής υγείας, οι περισσότεροι ασθενείς ζουν με τις οικογένειές τους ή αυτόνομα μέσα στην κοινότητα.

Οι νοσηλείες πραγματοποιούνται συνήθως μόνο σε περιόδους οξείας ψυχωσικής κρίσης και έχουν προσωρινό χαρακτήρα.

Το σύγχρονο θεραπευτικό μοντέλο δίνει έμφαση:

• στην αυτονομία,
• στην κοινωνική ένταξη,
• στη διατήρηση της λειτουργικότητας,
• στη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Μύθος 4: Ένας άνθρωπος με σχιζοφρένεια δεν μπορεί να εργαστεί ή να έχει φυσιολογική ζωή

Η πραγματικότητα

Η διάγνωση της σχιζοφρένειας δεν σημαίνει ότι τελειώνουν οι προσωπικοί ή επαγγελματικοί στόχοι ενός ανθρώπου.

Με σωστή θεραπεία, πολλοί ασθενείς:

• ολοκληρώνουν σπουδές,
• εργάζονται με επιτυχία,
• διατηρούν κοινωνικές σχέσεις,
• δημιουργούν οικογένεια,
• ζουν ανεξάρτητα.

Η έννοια της «ανάρρωσης» στη σχιζοφρένεια δεν σημαίνει απαραίτητα πλήρη εξαφάνιση όλων των συμπτωμάτων. Σημαίνει ότι το άτομο μπορεί να αποκτήσει μια ουσιαστική, παραγωγική και ικανοποιητική ζωή.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο διάσημος μαθηματικός και βραβευμένος με Νόμπελ Οικονομίας John Nash, ο οποίος έζησε για δεκαετίες με σχιζοφρένεια και συνέχισε να προσφέρει σημαντικό επιστημονικό έργο.

Μύθος 5: Οι παραισθήσεις και τα παραληρήματα είναι τα μόνα συμπτώματα της σχιζοφρένειας

Η πραγματικότητα

Οι περισσότεροι άνθρωποι συνδέουν τη σχιζοφρένεια αποκλειστικά με τις φωνές, τις παραισθήσεις και τις παραληρηματικές ιδέες.

Ωστόσο, αυτά αποτελούν μόνο ένα μέρος της διαταραχής και ονομάζονται «θετικά συμπτώματα».

Η σχιζοφρένεια περιλαμβάνει επίσης:

Αρνητικά συμπτώματα

• έλλειψη κινήτρων,
• κοινωνική απόσυρση,
• συναισθηματική επιπέδωση,
• απώλεια ενδιαφέροντος και ευχαρίστησης (ανηδονία).

Γνωστικά συμπτώματα

• δυσκολίες συγκέντρωσης,
• προβλήματα μνήμης,
• δυσκολίες στον προγραμματισμό και την οργάνωση.

Συχνά, αυτά τα λιγότερο ορατά συμπτώματα επηρεάζουν περισσότερο την καθημερινότητα και την επαγγελματική λειτουργικότητα του ατόμου από ό,τι οι ίδιες οι παραισθήσεις.

Η σχιζοφρένεια είναι μια πολύπλοκη ψυχική διαταραχή που περιβάλλεται από πολλούς μύθους και προκαταλήψεις. Η επιστημονική γνώση έχει αποδείξει ότι οι άνθρωποι με σχιζοφρένεια δεν έχουν «διπλή προσωπικότητα», δεν είναι εκ φύσεως επικίνδυνοι και μπορούν να ζήσουν παραγωγικές και δημιουργικές ζωές όταν λαμβάνουν την κατάλληλη θεραπεία και υποστήριξη.

Η έγκαιρη διάγνωση, η σωστή ψυχιατρική παρακολούθηση, η φαρμακευτική αγωγή, η ψυχοθεραπεία και η υποστήριξη από την οικογένεια και την κοινωνία αποτελούν τους βασικούς πυλώνες για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων που ζουν με σχιζοφρένεια.